Merhaba, gelecek yıl ilk kez 12. sınıf Gıda Çalışmaları dersi vereceğim. Öğrencilerin, gıdaların pişirilmesi veya hazırlanması sırasında kimyasal ve/veya fiziksel özelliklerde meydana gelen değişimleri belirleyebilmesi gerekiyor. Öğrencilere yanlış bir şey öğretmek istemiyorum; bu nedenle sorum şu: Denatürasyon her zaman koagülasyonla birlikte mi gerçekleşir? Yoksa bunlardan yalnızca biri tek başına gerçekleşebilir mi?
Denatürasyon ve koagülasyon
Gıdaların hazırlanması ve pişirilmesi sırasında protein denatürasyonu ile koagülasyonun her zaman birlikte gerçekleşip gerçekleşmediği hakkında eğitim tartışması.
Food R&D Emeritus yanıtı
gönderilmeDenatürasyona mekanik kesme (çalkalama), ısı, asit, yüksek tuz konsantrasyonu ve alkol gibi sıvılar neden olabilir.
Koagülasyon denatürasyondan sonra gerçekleşir; koagülasyon ısı gerektirir.
Bu iki terim birbiriyle ilişkilidir, çoğu kez eşzamanlı gerçekleşir ve ağırlıklı olarak protein davranışıyla ilgilidir.
Öğrencilerinize yanlış bilgi vermemek için, yemek hazırlarken koagülasyon ve denatürasyon davranışının nasıl ortaya çıktığını mutfak tekniklerinden yararlanan deneylerle görsel olarak göstermelisiniz.
Sahaja Nagiah yanıtı
gönderilmeSüt ile sirkenin tepkimesini örnek olarak kullanabilirsiniz.
Julie yanıtı
gönderilmeYanıt verdiğiniz için ikinize de teşekkür ederim, minnettarım. Soruyu genişletip etin her pişirilişinde mutlaka hem denatürasyon hem de koagülasyon geçirip geçirmediğini sorabilir miyim? Kusura bakmayın; bu konuyu kavramakta zorlanıyorum.
Vecdika yanıtı
gönderilmeDenatürasyon, sütteki laktoglobulin ve laktoalbümin gibi ısıya duyarlı proteinler içindir. Bunlar yaklaşık 90 °C'ye ısıtıldığında çöker.
Koagülasyon ise başka proteinlerde enzimlerle veya asitlik değişimiyle gerçekleşir; yoğurt, sütteki asitlik değişimine bir örnektir. pH 5,8'de koagülasyon parçacıklarını çıplak gözle görebilirsiniz.
Öte yandan süt proteini, enzimlerle pH 6,8'de koagüle olur.
Laktoalbümin ve laktoglobulin dışındaki proteinleri ısıtmayla denatüre edemezsiniz.
Food R&D Emeritus yanıtı
gönderilmeKesinlikle...
Vecdika yanıtı
gönderilmeEvet, etin ısıtıldığı kaynar suyun yüzeyinde denatüre olmuş proteini görebilirsiniz. Bu işleme etin suda haşlanması da denir. Et dâhil her proteinin bir izoelektrik noktası vardır; bu noktada proteinlerin net elektrik yükü sıfırdır ve proteinleri yalnızca yerçekimi etkiler. Ette süte göre daha az su bulunduğundan koagülasyonu göremezsiniz; ancak etin dokusu veya dayanımı azalır. Bu değişimi asitliği artırarak da sağlayabilirsiniz. Et doğrudan laktik asitle asitlendirilebilir veya laktik asit üreten mikroorganizma kültürleri kullanılabilir; örneğin yoğurtla karıştırılabilir.
Ayrıca eti proteolitik enzimlerle karıştırabilirsiniz.
Tüm proteinlerin, kazeinin potasyum ve sodyum bileşikleri gibi tek değerli metal iyonlarıyla oluşturduğu bileşikler hâlinde suda çözünebildiğini bilmelisiniz. Bu bileşikler için sodyum polifosfat tuzu kullanabilirsiniz.
Food R&D Emeritus yanıtı
gönderilme@vecdika...
Konuyu açan kişi teknik açıdan bizim kadar ileri düzeyde değil; bu yüzden teknik terimleri en aza indirdim. Meslekten olmayan birinin anlayış düzeyi düşünüldüğünde, yaptığınız şey açıklık getirmek yerine kafa karışıklığı yaratmak.
Sahaja Nagiah yanıtı
gönderilmeGörüşünüze katılıyorum.
Food & Material Scientist yanıtı
gönderilmeSüt ile sirkenin (veya limon suyunun) yanı sıra tofu hazırlamak için çeşitli koagülantları da deneyebilirsiniz:
Soya sütüne GDL ekleyerek yumuşak tofu oluşturan yavaş koagülasyonu gösterin.
Aynı deneyi CaSO₄ ile yaptığınızda sert tofu (veya tawkwa) elde edebilirsiniz.
Süt + sirke deneyinde öğrencilerden pH'ı ölçmelerini isteyebilir ve proteinlerin izoelektrik noktasını açıklayabilirsiniz.