Guava meyvesinin fitokimyası

Guava (Psidium guajava) meyvesinin fitokimyası ve besinsel önemi

Ekonomik önemi

Guava meyvesi, turunçgillerde bulunandan önemli ölçüde daha yüksek düzeyde C vitamini bakımından çok zengindir. Aynı zamanda iyi bir A vitamini ve diğer önemli elementler kaynağıdır. Meyve yüksek miktarda sitrik, laktik, malik, oksalik ve asetik asit ile eser miktarda formik asit içerir.

Olgun meyve genellikle tatlı olarak yenir. Jöle, reçel, ezme, meyve suyu, bebek maması, püre, içecek bazı, şurup, şarap ve diğer işlenmiş ürünlerin yapımında da pek çok şekilde kullanılabilir. Krema ve şekerle dilimlenmiş olarak yenebilir; kek ve turtalarda bileşen olarak kullanılabilir. “Sinigang” gibi yemeklerde de kullanılır.

Guava ağacının bazı kısımlarının tıbbi ve ticari kullanım alanları vardır. Kaynak metne göre kabuk ve yapraklar doğum sırasında plasentanın atılması için kullanılır; yapraklardan çay ve buruk bir dekoksiyon hazırlanır, bunun karın ağrısına ve bağırsak kurtlarına karşı kullanıldığı belirtilir. Ezilmiş veya çiğnenmiş yaprakların diş ağrısı için, dövülmüş yaprakların romatizma bölgesine uygulanabildiği; ayrıca boyama ve tabaklamada kullanılabildiği aktarılır. Kabuk bazen histero-epilepsi için karmaşık kozmetiklerde kullanılır. Odunu orta derecede sağlamdır, iç mekânda dayanıklıdır; sap yapımında, marangozlukta ve tornacılıkta kullanışlıdır.

Guava çeşitleri

Supreme – Florida kökenli Supreme çeşitleri. Genellikle yüksek verimlidir ve muhafaza etmeye veya taze tüketmeye uygun, kalın beyaz etli, iyi kaliteli meyve üretir. Meyve belirgin oluklu, oval biçimli, 6,3 cm uzunluğunda, 5,5 cm çapında ve 65 gram ağırlığındadır. Ağaç orta derecede bol ve düzenli ürün verir. Tam olgunlaştığında meyve parlak sarıdır. İç pulpanın tadı tatlıdır; dış kabuk hafif acı, kendine özgü çilek şarabı kokulu ve biraz buruktur. Antraknoz ve meyve sineğine orta derecede dayanıklı, yaprak büken zararlılara ve yaprak bitlerine duyarlıdır.

Red Indian Rolfs ve Ruby – Meyve oval, 6,5 cm uzunluğunda, 5 cm çapında; ince, pürüzsüz, orta yeşil kabuklu ve 75 gram ağırlığındadır. Meyve eti yaklaşık 10 mm kalınlığındadır, tam olgunlukta kırmızıdır ve olukları daha az belirgindir. Tohumları iri ve seyrektir; meyve çok tatlı, sulu, gevrek ve güçlü aromalıdır. Ağaç çok verimli ve düzenli ürün verir; ancak yarasaların saldırısına açıktır, antraknoza ve doğu meyve sineğine orta derecede dayanıklıdır.

Ruby ile Supreme melezleri – ABD, Kaliforniya kökenli, iri ve beyaz etli bir çeşittir.

Çekirdeksiz çeşit – Bu çeşidin etli tabakası o kadar kalındır ki neredeyse hiç tohum boşluğu kalmaz.

Goyena Quezo de Bola (NSIC 02 Gv-01) – 2002 yılında onaylanan bu NSIC guava çeşidi bol verimlidir; sarımsı yeşil kabuklu, ince ve pürüzsüz dokulu, hoş aromalıdır ve meyve başına 575 g ağırlığındadır.

03. İşleme ve kullanım

Guava şarabı

Olgun ve sağlam meyveleri seçin. Dörde bölün. 1 ölçü meyveye 2 ölçü su ekleyin. Meyveler yumuşayana kadar kaynatın. Süzün ve ekstraktı ölçün. Her üç (3) ölçü ekstrakta 1 ölçü şeker ekleyin. Karıştırın ve ekstraktı ölçün. Soğutun. Her 15 ila 15 litreye bir yemek kaşığı maya ekleyin. Fermantasyon için damacanalara koyun. Bu işlem iki hafta veya daha uzun sürer. Fermantasyon tamamlandığında şarap fıçılarına aktarın ve en az bir yıl olgunlaştırın.

Guava jölesi

Eşit miktarda yeşil ve olgun guava seçin. Yıkayın ve ikiye ya da dörde bölün. Her kilogram guavaya 2 litre su ekleyin. Emaye veya paslanmaz çelik kapta 30 dakika kaynatın. Tülbent torbadan süzün. Posayı ezin ve 1½ litre su kullanarak yeniden kaynatın. Süzün ve iki ekstraktı birleştirin. Ölçün. Her fincan ekstrakta ¾ fincan şeker ve 1 yemek kaşığı kalamansi suyu ekleyin. Şekeri çözmek için bir kez kaynatın ve süzün. Sıcaklık 107–108 °C’ye ulaşana ve jöle bir fincan suya damlatıldığında yumuşak bir top oluşana kadar yüksek ateşte pişirin. Sterilize edilmiş kuru cam kavanozlara dökün.

KAYNAKLAR

BROWN, E.H. Useful Plants of the Philippines. Cilt 3. s. 152-155
CORONEL, R. E. 1983. Promising Fruits of the Philippines. College of Agriculture. U.P. Los Baños. s. 204-231
RANTUGAN, H. 1986. Guava. İçinde: Plant Industry Guide, Bureau of Plant Industry. 13 s.
SUDIARTO ve MIEN A. RIFAI. 1992. İçinde: PROSEA Edible Fruits and Nuts. E. Verheigand ve R. Colonel (Editörler). Bogor, Endonezya. s. 266-272
CENDANA, S., M. GABRIEL ve E. MAGALLONA. 1984. Insect Pests of Fruits Plants in the Philippines, UPLB, College, Laguna, 86 s.

Kaynak: bpi.da.gov.pH

04. Guavanın besinsel önemi

• Kaynak metinde kuersetinin guava yapraklarındaki en etkin antioksidan kabul edildiği ve spazm çözücü etkinlikten sorumlu olduğu belirtilir.
• Guavanın dünyanın pek çok yerinde ishal, ateş, dizanteri, gastroenterit, hipertansiyon, diyabet, çürük, ağrı ve yaralar gibi pek çok rahatsızlık için kullanıldığı aktarılır.
• Kaynak metne göre guava yaprağı ekstraktı dozları öksürük karşıtı etkinlik nedeniyle öksürüğü azaltabilir. Yaprakların sulu, kloroformlu ve metanollü ekstraktlarının farklı bakterilerin büyümesini azaltabildiği belirtilir.
• Guava yaprağı ekstraktlarının S. aureus büyümesini engelleyebilen yüksek antibakteriyel etkinlik gösterdiği; P. guajava yaprak ve kabuğunun metanollü ekstraktlarının yüksek antimikrobiyal etkinliğe sahip olduğu aktarılır. Bu ekstraktların Bacillus ve Salmonella bakterilerini engelleyebildiği [31] ve guavanın metanollü ekstraktının belirgin antimikrobiyal etkinlik taşıdığı öne sürülür.
• Guava yapraklarından kuersetin-3-arabinozit ve kuersetin izole edilebildiği; yapraklarda morfin benzeri etki gösteren ve kas tonusunu kontrol eden bir bileşik bulunduğu belirtilir. Kuersetinin artan kalsiyum emiliminin teşvik ettiği bağırsak kasılmasını baskıladığı, ileum üzerinde güçlü etki gösterdiği ve yaprağın spazm çözücü etkinliğinden sorumlu olduğu düşüncesi aktarılır. Guavanın yüksek sitotoksisiteye sahip olduğu [46] ve E. coli veya S. aureus toksinlerinin yol açtığı ishal için kullanılabildiği iddia edilir.
• Kaynak metinde guavanın etil asetat ekstraktının mikrop enfeksiyonunu ve timus üretimini durdurabildiği, antiviral ajan gibi davranabildiği ve mRNA ifadesini artırabildiği belirtilir. Guavanın hem oksijenaz-1 proteininin işlevini değiştirebildiği ve bu nedenle ciltte antiinflamatuvar ajan olarak kullanılabildiği aktarılır. Etanollü guava ekstraktının lipopolisakkaritin nitrik oksit üretmesini engellediği ve E2 ifadesini baskılayarak antiinflamatuvar etki gösterdiği iddia edilir [53].

* Guavanın yalnızca yaşam için gerekli olmakla kalmayıp serbest radikal etkinliklerini kontrol etmeye de yardımcı olduğu belirtilen yüksek miktarda antioksidan ve koruyucu besin içerdiği aktarılır. Diyabet, obezite ve yüksek tansiyon bağlamında insan sağlığına yararlı olduğu öne sürülen çeşitli fitokimyasallar da içerir. Antioksidanların serbest radikalleri nötralize etmesini ölçmekte kullanılan iki yaygın yöntem DPPH ve FRAP testleridir. Guavanın su ve organik çözücü ekstraktlarının oksidasyon tepkimesini durdurabilecek yüksek miktarda antioksidan içerdiği ve ekstrakt derişimi arttıkça bu bileşiklerin derişiminin yükseldiği belirtilir [58].
Pembe guavanın da yüksek antioksidan etkinliğe sahip olduğu aktarılır.
* Guavanın protokatekuik asit, kuersetin, ferulik asit, askorbik asit, gallik asit ve kafeik asit gibi antioksidanlar bakımından zengin olduğu; bunların beyin işlev bozukluğu, inflamasyon, kalp hastalığı, kanser, arteriyoskleroz ve artrit gibi dejeneratif hastalıkların görülme sıklığını azaltmaya yardımcı olduğu öne sürülür.

• Kaynak metne göre organik çözücüdeki guava ekstraktları sperm üretimini etkiler ve antioksidanlar sayesinde sperm derişimini artırabilir. Etanollü ekstraktın sperm kalitesini ve miktarını artırabildiği, bu nedenle erkek infertilitesinin tedavisinde kullanılabileceği iddia edilir.