Campylobacter enfeksiyonu veya kampilobakteriyoz, Campylobacter bakterilerinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Amerika Birleşik Devletleri’nde ishalli hastalıkların en yaygın nedenlerinden biridir. Gıda Kaynaklı Hastalıklar Aktif Sürveyans Ağı (FoodNet), her yıl 100.000 kişide yaklaşık 14 olguya tanı konduğunu göstermektedir. Çok daha fazla olguya tanı konmamakta veya bunlar bildirilmemektedir. CDC, Campylobacter enfeksiyonunun her yıl 1,3 milyondan fazla kişiyi etkilediğini tahmin etmektedir. Olguların çoğu bilinen salgınların bir parçası değildir ve yaz aylarında kış aylarından daha fazla olgu görülür.
Campylobacter enfeksiyonunun belirtileri nelerdir?
Campylobacter enfeksiyonu olan kişilerde genellikle ishal (çoğu zaman kanlı), ateş ve karın krampları görülür. İshale bulantı ve kusma eşlik edebilir. Bu belirtiler çoğunlukla maruziyetten iki ila beş gün sonra başlar ve yaklaşık bir hafta sürer. Enfekte kişilerin bazılarında hiçbir belirti görülmez. Talasemi ve hipogammaglobulinemi gibi kan hastalıkları veya AIDS nedeniyle bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde ve bazı kemoterapi türlerini alanlarda Campylobacter zaman zaman kan dolaşımına yayılıp yaşamı tehdit eden bir enfeksiyona neden olabilir.
Campylobacter nasıl bir mikroorganizmadır?
Campylobacter, insanları ve hayvanları hasta edebilen bakterilerdir. İnsanlardaki hastalıkların çoğuna Campylobacter jejuni adlı tür neden olur; ancak diğer türler de insanlarda hastalığa yol açabilir.
Gıda ve su Campylobacter ile nasıl kontamine olur?
Herhangi bir hastalık belirtisi göstermeyen birçok tavuk, inek ve diğer kuş ile hayvan Campylobacter taşır. Campylobacter hayvanların bağırsaklarında, karaciğerinde ve sakatatında bulunabilir; kesim sırasında hayvanın yenilebilir diğer kısımlarına geçebilir. Ulusal Antimikrobiyal Direnç İzleme Sistemi (NARMS) tarafından 2014’te yapılan testlerde, perakendecilerden satın alınan çiğ tavukların %33’ünde Campylobacter saptanmıştır.
Bir ineğin memesindeki Campylobacter enfeksiyonu veya sütün dışkıyla kontamine olması sütü bulaştırabilir. Meyve ve sebze gibi diğer gıdalar, ineklerin, kuşların ya da başka hayvanların dışkısını içeren toprakla temas ederek kontamine olabilir. Hayvan dışkısı gölleri ve akarsuları da kirletebilir. Sütün pastörize edilmesi, meyve ve sebzelerin yıkanması veya fırçalanması ve içme suyunun dezenfekte edilmesi hastalığın önlenmesine yardımcı olur.
İnsanlara Campylobacter bakterisi nasıl bulaşır?
Bir kişiyi hasta etmek için çok az sayıda Campylobacter (500’den az) yeterlidir. Bu, çiğ tavuktan çıkan tek bir damla sıvının bile bir kişiyi enfekte edecek kadar Campylobacter içerebileceği anlamına gelir.
Campylobacter enfeksiyonlarının çoğu, çiğ veya az pişmiş kümes hayvanı eti tüketimiyle ya da diğer gıdaların bunlar aracılığıyla kontamine olmasıyla ilişkilidir. Çiğ tavuğun kesilip hazırlanmasında kullanılan bir kesme tahtası, salata veya meyve gibi çiğ ya da hafif pişirilerek servis edilen gıdaların hazırlanmasından önce yıkanmazsa insanlar enfekte olabilir. Köpek veya kedi dışkısıyla temas da enfeksiyona yol açabilir. Campylobacter normalde kişiden kişiye yayılmaz.
Campylobacter enfeksiyonu salgınları en sık kümes hayvanları, çiğ (pastörize edilmemiş) süt ürünleri, arıtılmamış su ve tarım ürünleriyle ilişkilendirilmiştir.
Campylobacter enfeksiyonu gelişmekte olan ülkelerde yaygındır ve yurt dışına seyahat eden kişilerin enfekte olma olasılığı daha yüksektir. Gıda Kaynaklı Hastalıklar Aktif Sürveyans Ağı’na (FoodNet) bildirilen Campylobacter enfeksiyonlarının yaklaşık beşte biri uluslararası seyahatle ilişkilidir.
Daha da nadir olarak, kan nakli sırasında kontamine kan yoluyla enfeksiyon gelişebilir.
Campylobacter enfeksiyonu nasıl teşhis ve tedavi edilir?
Campylobacter enfeksiyonu; dışkıda, vücut dokusunda veya sıvılarında Campylobacter bakterisini saptayan bir laboratuvar testiyle teşhis edilir. Bu test, bakteriyi izole eden bir kültür veya bakterinin genetik materyalini saptayan hızlı bir tanı testi olabilir.
Campylobacter enfeksiyonu olan kişilerin çoğu özel bir tedavi uygulanmadan iyileşir. Hastalar ishal sürdüğü müddetçe daha fazla sıvı tüketmelidir. Antibiyotikler yalnızca çok ağır hasta olan veya ağır hastalık riski yüksek kişiler için gereklidir. Bunlar arasında bağışıklık sistemi ciddi ölçüde zayıflamış olanlar, talasemi ve hipogammaglobulinemi gibi kan hastalıkları bulunanlar, AIDS hastaları ve kemoterapi alanlar yer alır.
Campylobacter enfeksiyonu ciddi midir?
Campylobacter enfeksiyonu olan kişilerin çoğu bir hafta içinde tamamen iyileşir. Ancak iyileşmeden sonra birkaç hafta boyunca dışkılarıyla Campylobacter bakterisi atmaya devam edebilirler ve bu durum kişiden kişiye bulaşmaya yol açabilir. Campylobacter enfeksiyonu nadiren uzun vadeli sonuçlara neden olur. Bazı çalışmalar, enfeksiyon geçirenlerin %5–20’sinde sınırlı bir süre irritabl bağırsak sendromu, %1–5’inde ise artrit geliştiğini tahmin etmektedir.
Bildirilen her 1.000 Campylobacter hastalığından yaklaşık biri Guillain-Barré sendromuna (GBS) yol açar. GBS, kişinin bağışıklık sisteminin Campylobacter enfeksiyonu gibi daha önce geçirilmiş bir enfeksiyon tarafından tetiklenmesiyle ortaya çıkar. Haftalardan birkaç yıla kadar sürebilen kas güçsüzlüğüne ve bazen felce neden olabilir; çoğu zaman yoğun tıbbi bakım gerektirir. İnsanların çoğu tamamen iyileşir; ancak bazılarında kalıcı sinir hasarı oluşur ve GBS nedeniyle yaşamını yitirenler de vardır. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki GBS olgularının %40’a kadarı Campylobacter enfeksiyonu tarafından tetiklenmiş olabilir.
Makalenin kaynağı: CDC