Mikotoksinler, belirli mantar türlerinin ikincil metabolizmasıyla üretilen düşük molekül ağırlıklı toksik bileşiklerdir ve hem insanlarda hem de hayvanlarda ciddi sağlık etkilerine yol açtıkları bilinmektedir. Çoğunlukla tropikal ve ılıman bölgelerde görülür; kabuklu yemişler, tahıllar, baharatlar, tohumlar, kahve ve meyveler gibi başlıca tarımsal ürünleri etkilerler (Rodrigues ve diğerleri, 2012). Mikotoksinler çoğunlukla tarımsal ürünlerin depolanması sırasında üretilse de işleme sırasında da oluşabilir (Buszewska-Forajta, 2020). En toksik mikotoksin kategorisi, kanserojen potansiyeli ve karaciğerde yol açabildiği hasarla bilinen aflatoksinlerdir (Buszewska-Forajta, 2020).
Codex’e göre yüksek toksisiteleri nedeniyle gıdalardaki mikotoksin düzeyleri çok düşük olmalıdır. Örneğin Codex, çeşitli kabuklu yemişler, tahıllar, kuru incir ve sütte aflatoksinler için 0,5–15 µg/kg aralığında azami düzeyler belirlemiştir (WHO, 2018). Mikotoksinleri etkili biçimde yönetmek için dünya çapında yoğun çaba gösterilmekle birlikte erken tespit ve tanımlama kritik önemdedir. Bazı biyosensörler doğru ve hızlı sonuçlar sağlayabilir. Yakın zamanda geliştirilen çinko oksit nanoparçacıklı kolorimetrik sensörün pirinçte aflatoksin B1 tespitinde çok etkili olduğu gösterilmiştir (Khansili ve diğerleri, 2020). Bu nedenle biyosensörlerin tarımsal ürünlerde mikotoksin tespiti için yüksek potansiyele sahip araçlara dönüşebileceğini düşünüyor musunuz?
Kaynaklar:
Buszewska-Forajta, M. (2020). “Mycotoxins, invisible danger of feedstuff with toxic effect on animals.” Toxicon, 182: 34–53. DOI.
Khansili, N., Rattu, G., Kumar, A. ve Krishma, P.M. (2020). “Development of colorimetric sensor with zinc oxide nanoparticles for rapid detection of aflatoxin B1 in rice.” Materials Today: Proceedings, 21: 1846–1855. DOI.
Rodrigues, P., Venâncio, A. ve Lima, N. (2012). “Mycobiota and mycotoxins of almonds and chestnuts with special reference to aflatoxins.” Food Research International, 48: 76–90. DOI: 10.1016/j.foodres.2012.02.007.
WHO. (2018). “Mycotoxins.” 16 Ağustos 2020 tarihinde erişildi: WHO.